Kültürümüzle birlikte kaybolan plân tiplerimiz: Sütlüce Hasırîzâde Tekkesi, İstanbul

Özet

Bu makale İslam Mimarîsinin özgün ve az rastlanır örneklerinden biri olan Hasırîzâde Tekkesi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Tekke kompleksi, tekke yapısı (halkın kullanımına açık, dervişlerin eğitimini sürdürdüğü zikir ve ibadet yeri), meşruta (Tekke misafirlerinin ağırlandığı ve Şeyh’in ailesi ile birlikte ikamet ettiği ünite), aşhane (tekke sakinlerine ve misafirlere yemek pişirilen mutfak), harap bir ahır, su deposu, sarnıç, kuyular, su havuzu, abdest çeşmesi ve mezarlık gibi elemanlarla bir külliye niteliğindedir. Bu çalışma, söz konusu Tekke yapısının İstanbul’daki benzerleri arasında karşılaştırmalı olarak analiz ve değerlendirmesinden ibarettir. Araştırmanın sonucunda, tekke yapısının gerek plân tipleri gerekse de plân elemanları açısından, 19. Yüzyıl tekke yapılarının tipik karakteristiklerini, cephe oluşumu, malzeme ve yapım teknikleri açısından da geleneksel konut mimarîsini anımsattığını görmekteyiz. Daha çok plân tiplerine ve plân elemanlarına yönelik bu karşılaştırmalı çalışma sonucunda, Sütlüce Hasırîzâde Tekkesi’ne ait tekke yapısının pek çok Mevlevî tekkelerine gerek yerleşim, plânlama gerekse de plân elemanları açısından benzerlik gösterdiği anlaşılmıştır.