“Cumhuriyet Modernleşmesi” ve “Kırsal İletişim/ Kalkınma” Eksenleri Bağlamında Mekânsal Bir Model Olarak Eskişehir Çifteler Harası

Eskişehir Çifteler Harası

Özet

Modernleşme sürecinin rasyonelleşme, sekülerleşme, sanayi-teknoloji merkezli olma gibi temel nosyonlarının devlet eliyle etkinleştirildiği Cumhuriyet Türkiyesi’nde bu nosyonlar, yerel gerçekliklerle karşılaşarak boyutlanır ve yeni mekânsal modeller ile yaşama geçirilir. Cumhuriyet’in kırsal yaşam alanında modernleşmeyi hedefleyen mekânsal modellerinin başında tarım-hayvancılık yerleşkeleri gelir. Bir bölümü Osmanlı Dönemi’nde kurulan ancak asıl gelişimleri Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleşen, üretim, idare, sosyalleşme, ikamet mekânlarını aynı anda içeren ve kır ile kent aradalığına ilişkin yeni arayışlar sunan tarım-hayvancılık yerleşkeleri içinde de “Eskişehir Çifteler Harası” özellikli bir konuma sahiptir. Bu çalışma da Osmanlı’dan devreden az sayıdaki işletmelerden biri olan, çevresine köy enstitüsü gibi başka kırsal modelleri de çeken ve günümüzde halen devlet mülkiyetinde etkinliklerini sürdüren Eskişehir Çifteler Harası’na odaklanacaktır. Çalışma Eskişehir Harası üzerinden geliştirilen irdelemelerle, tarım-hayvancılık yerleşkelerinin Cumhuriyet Modernleşmesi ve kırsal kalkınma/iletişim eksenleri bağlamında yarattığı dönüşümleri deşifre etmeyi amaçlamaktadır. Hara’ya ilişkin alan araştırması ve literatür tarama yoluyla elde edilen veriler üzerinden yürütülecek tartışmayla, az araştırılmış özgün bir alanı işaret eden tarım-hayvancılık yerleşkelerinin, erken Cumhuriyet Dönemi’nden günümüze taşıdığı zengin mekân bilgisinin görünür kılınacağı umulmaktadır.