E-kitap Arayüzlerinin Okuma Deneyimiyle İlişkisi

Özet

Basılı bir kitabın içeriğinin bir ekran aracılığıyla aktarıldığı bir arayüz olarak tanımlanabilecek elektronik kitap (e-kitap); okuma ve bilgi edinmeye olanak sağlayan yeni bir bilgi teknolojisi ürünüdür. E-kitap; tablet bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlar, akıllı telefonlar, e-kitap okuyucular gibi ürün ve sistemler aracılığıyla okunabilmektedir. E-kitap ve geleneksel basılı kitabın sunduğu okuma deneyimi pek çok açıdan birbirinden ayrışmaktadır. Yürütülen literatür derleme çalışmasının amacı; elektronik kitap (e-kitap) okuma deneyiminin geliştirilebilmesi için mevcut literatürde ne tür araştırmaların yürütülmüş olduğunun incelenmesi ve tematik olarak ele alınarak, karşılaştırılmasıdır. Araştırma kapsamında ‘e-book’(e-kitap), ‘electronic book’(elektronik kitap), ‘digital book’ (dijital kitap), ‘e-reading’(e-okuma), ‘reading experience’(okuma deneyimi) anahtar kelimeleri ScienceDirect veri tabanında taranmış ve arayüz tasarımı ve ürün tasarımı ile ilgili görülen makaleler çalışma kapsamında incelenmiştir. Erişilen araştırmalar incelenerek beş ana tema altında incelenmiş ve karşılaştırılmıştır: e-kitap algı ve farkındalığı, okuma deneyimi, teknolojik ürün kabulü, kullanım amaçları, ergonomi ve kullanılabilirlik. İncelenen araştırmalar tablo halinde sunulmuştur. Literatürde e-kitap okuma deneyiminin basılı kitap okuma deneyimiyle benzeşen dokunma jestlerinin (touch gestures, sayfa değiştirme, not alma, ayraç bırakma vb.) ve ayrışan (karakter font ve boyutunun, sayfa arka plan renginin seçilebilmesi gibi, vb.) özelliklerinin kullanıcı deneyimine ne gibi katkıları olduğuna yönelik araştırmaların sınırlı olduğu gözlenmiştir. Ayrıca boş zaman ve keyif aktivitesi (leisure time reading) amaçlı e-kitap okuma deneyiminin ve farklı yaş gruplarının e-kitap okuma deneyimlerinin incelendiği araştırmaların literatürde sınırlı olduğu görülmektedir.